Chuẩn bị nhạc trước khi đi diễn: checklist USB từng bước cho DJ

Checklist nhìn nhanh

Phần lớn sự cố khi đi diễn không nằm ở kỹ năng mix. Đó là bài không nạp được, file nghe đục trên dàn lớn, ổ USB máy không đọc. Tất cả đều phòng được từ ở nhà.

1. Gom bài vào một chỗ

Tạo một thư mục cho buổi diễn và chép vào đó mọi bài có thể chơi: bài mới tải, bài bên tổ chức nhờ, và những bài ruột lúc nào bạn cũng cần. Làm việc trên một thư mục thì các bước sau đơn giản hơn, và không bài nào bị bỏ quên ở ổ khác.

Mang dư bài. Set hai tiếng thường chơi khoảng 30–40 bài, nên chuẩn bị gấp hai, gấp ba số đó. Phần dư cho bạn chơi theo không khí sàn thay vì theo kịch bản.

2. Kiểm tra chất lượng file

File nghe ổn trên tai nghe có thể lộ hết trên dàn lớn. Kiểm từng bài mới xem có:

• Lossless giả: FLAC hay WAV chuyển từ MP3. Trên ảnh phổ, file thật lên tới khoảng 20 kHz; file chuyển từ MP3 128 kbps bị cắt phẳng quanh 16 kHz. Xem cách kiểm tra FLAC giả.
• Bitrate thấp: MP3 128 hay 192 kbps lộ ra ngay trên loa lớn. Tìm được bản tốt hơn thì thay.
• Cắt ngọn (clipping): bài bị master quá to, đỉnh sóng bị cắt phẳng. Đẩy EQ lên là vỡ tiếng thêm. Đọc thêm clipping là gì.
• Chênh độ to: bài cũ có thể nhỏ hơn bài mới vài LUFS. Ghi chú lại để sẵn sàng chỉnh gain. Xem LUFS là gì.
• File tải lỗi: tua qua từng file mới. File tải dở sẽ dừng giữa chừng.

Một công cụ soi chất lượng file làm phần lớn việc này trong vài giây, không phải soi từng bài.

3. Dọn bài trùng

Nhạc gom từ nhiều nguồn kiểu gì cũng có bản trùng: một bài tải hai lần, một bản đã đổi tên, một bản tag khác. Bài trùng tốn chỗ và bắt bạn phải lục tìm đúng bản ngay giữa set.

Giữ bản chất lượng cao nhất, WAV hay FLAC trước MP3, miễn máy diễn đọc được định dạng đó. Xóa vào Thùng rác chứ đừng xóa hẳn, lỡ chọn nhầm còn lấy lại. Một công cụ tìm file trùng so chính phần âm thanh sẽ bắt được cả bản đã đổi tên. Đọc thêm cách tìm và xóa nhạc trùng.

4. Sửa tag và tên file

Nhiều máy DJ và phần mềm DJ hiện tag của bài chứ không hiện tên file. Tag trống thì hiện "Unknown artist", còn tên file kiểu "track_final (1).mp3" thì chẳng nói lên gì khi bạn đang cuộn tìm bài trong bóng tối.

• Điền Title và Artist, kèm phiên bản: bản extended mix và bản radio edit là hai công cụ khác nhau.
• Tên file ngắn, đơn giản. Tránh các ký tự / \ : * ? " < > | vì có hệ thống không nhận.
• Dùng một khuôn cho tất cả, ví dụ "8A - 128 - Artist - Title".

Sửa tay thì mất hàng giờ. Trình sửa tag hàng loạt sửa cả thư mục một lần. Xem cách đổi tên file nhạc theo BPM và Key.

5. Dò BPM, Key và Camelot

Phân tích mọi bài trước buổi diễn, đừng để máy diễn phân tích tại chỗ. Xong thì rà lỗi:

• BPM nhân đôi, chia đôi: bài dubstep hiện 70 hay drum & bass hiện 87 là bị đếm sai tốc độ. Xem vì sao BPM hiện 70 thay vì 140.
• Key một kiểu ghi: mã Camelot như 8A cho thấy ngay bài nào mix tiếp được. Xem vòng Camelot.
• Điểm cue và lưới nhịp: đặt trong phần mềm DJ cho những bài chắc chắn sẽ chơi.

Dò BPM, Key, Camelot miễn phí cho cả thư mục chỉ mất vài phút, không phải cả buổi tối.

6. Chia danh sách phát theo từng phần của set

Một danh sách khổng lồ rất khó tìm bài khi đang căng. Chia theo diễn biến của đêm diễn:

1. Khởi động: năng lượng thấp, nhiều khoảng thở, vocal không lấn không khí.
2. Đẩy dần: tempo và năng lượng tăng lên.
3. Cao trào: những bài mạnh nhất.
4. Kết: một bài để khép lại, thêm một bài nếu khách đòi chơi tiếp.
5. Dự phòng: bài ai cũng thích, một dòng nhạc khác phòng khi sàn muốn đổi gió, bài hay bị nhờ, và một bài dài cho lúc cần rời bàn vài phút.

Trong từng danh sách, xếp theo BPM và Key để bài kế tiếp luôn nằm gần. Đọc thêm cách tạo danh sách phát theo BPM và Key.

7. Sao lưu mọi thứ

Ổ USB có thể hỏng, mất, hoặc bị bỏ quên trong máy. Mang hai ổ cùng nội dung, cất ở hai túi khác nhau. Giữ thêm một bản ở chỗ khác, trên laptop, điện thoại hay lưu trữ đám mây, để mất một cái túi không có nghĩa là hết đêm diễn.

USB đi diễn không phải bản sao lưu của thư viện. Thư viện chính để ở nhà và sao lưu riêng.

8. Định dạng ổ USB

Định dạng trước khi chép, vì định dạng sẽ xóa sạch ổ. Chọn định dạng nào tùy máy bạn sẽ chơi:

• FAT32 được gần như mọi máy DJ và máy tính đọc. Giới hạn 4 GB mỗi file không ảnh hưởng gì tới file nhạc.
• exFAT được nhiều máy đời mới đọc, nhưng một số máy đời cũ thì không.
• NTFS và các định dạng riêng của macOS thường không được máy DJ đọc.

Kiểm cả định dạng file nhạc: MP3 và WAV an toàn nhất, AIFF được hỗ trợ rộng, nhưng một số máy đời cũ không đọc FLAC hay file sample rate quá cao. Xem MP3, FLAC hay WAV. Nhiều máy còn đọc USB được chuẩn bị bằng phần mềm DJ đi kèm máy, mang theo cue, lưới nhịp và danh sách phát. Chép file trần thì thường vẫn phát được, nhưng có thể mất cue và máy phải phân tích từng bài tại chỗ. Không chắc thì hỏi bên tổ chức xem dùng máy gì và đọc hướng dẫn của máy đó.

9. Chạy thử trước buổi diễn

Hôm trước, cắm USB vào đúng loại máy sẽ chơi nếu được, ít nhất là một máy tính khác với máy bạn đã chuẩn bị:

• Ổ hiện lên và đủ các danh sách phát.
• Bài nạp được và phát tới hết.
• Tên bài, tên nghệ sĩ hiện đúng, kể cả chữ có dấu.
• Cue và lưới nhịp nằm đúng chỗ bạn đặt.

Rồi sạc tai nghe, mang theo đầu chuyển cho bàn mixer, và tới sớm đủ để kiểm âm thanh.

Câu hỏi thường gặp

Nên chuẩn bị nhạc trước buổi diễn bao lâu?

Bắt đầu trước ba tới bảy ngày để kịp thay file kém và tải lại bài lỗi. Tránh thêm bài mới vào đêm trước. Nếu buộc phải thêm, để chúng ở một danh sách riêng cho khỏi xáo trộn những danh sách đã xếp.

Set hai tiếng cần mang bao nhiêu bài?

Set hai tiếng thường chơi khoảng 30–40 bài, tùy dòng nhạc và bạn để mỗi bài chạy bao lâu. Mang gấp hai, gấp ba số đó, chia thành danh sách theo từng phần của đêm, để chơi theo sàn được.

USB đi diễn nên định dạng gì?

FAT32 là lựa chọn an toàn nhất vì gần như mọi máy DJ và máy tính đều đọc được. Nhiều máy đời mới cũng đọc exFAT. Xem hướng dẫn của máy bạn sẽ chơi, và định dạng ổ trước khi chép nhạc vào.

Nên mang WAV, FLAC hay MP3?

MP3 320 kbps thật nghe ổn trên đa số dàn âm thanh. WAV hay AIFF cho chất lượng cao nhất nếu máy đọc được, còn FLAC thì nên kiểm trước với máy đời cũ. Kẻ thù thật sự là file chất lượng cao giả, nên định dạng nào cũng cần kiểm.

Làm nhanh với Taxonomy DJ

Taxonomy DJ lo được phần lớn checklist này ngay trên máy bạn:

1. Chất lượng: kéo các file của thư mục buổi diễn vào tab Soi File. Mỗi file có nhận định như Buff sóng ảo hay Cắt ngọn, kèm ảnh phổ. Miễn phí.
2. Bài trùng: kéo thư mục vào tab Tìm file trùng, bấm Quét file trùng, rồi Xóa file trùng: chọn giữ bản chất lượng cao nhất, xem trước danh sách, chuyển phần còn lại vào Thùng rác. Miễn phí.
3. BPM, Key, Camelot, độ to: ở tab Kho nhạc, bấm Thêm thư mục nhạc, chọn Phân tích sóng nhạc rồi bấm Quét. Miễn phí, không giới hạn số bài.
4. Tag và tên file: ở tab Tag, tạo một nhóm hành động kiểu Camelot - BPM - Title và xem kết quả trên bài thật trước khi lưu. Premium.
5. Danh sách phát ra USB: ở tab Danh sách phát, bấm Tạo danh sách, rồi bấm chuột phải lên bài ▸ Thêm vào danh sách phát. Xong bấm chuột phải lên danh sách ▸ Sao chép tới thư mục và chọn ổ USB. File được chép vào thư mục con theo nhãn, bài chưa gán nhãn vào Chưa có nhãn, file gốc giữ nguyên chỗ cũ. Xuất file M3U lưu danh sách cho phần mềm DJ khác. Miễn phí.

Xem gói Free và Premium để biết mỗi gói có gì.

Đọc tiếp: cách sắp xếp thư viện nhạc cho DJ và cách tạo danh sách phát theo BPM và Key.