Vì sao hai phần mềm ra hai Key cho cùng một bài
Dò Key không phải đọc một dòng chữ có sẵn trong file. Phần mềm đo xem trong bài có bao nhiêu phần của từng nốt trong 12 nốt, rồi so mẫu đó với khuôn của 24 Key và chọn Key giống nhất.
Bước nào cũng có lựa chọn. Nghe dải tần nào. Coi bass nặng hơn giai điệu hay không. Dùng khuôn nào làm chuẩn cho "La thứ nghe như thế nào". Xét cả bài hay chỉ đoạn mạnh nhất. Hai phần mềm chọn khác nhau thì có thể ra hai kết quả khác nhau từ cùng một file, và cả hai đều đang làm đúng việc của mình.
Nên không có bộ dò nào đúng 100%, và cũng không thể có. Nhạc thật không phải lúc nào cũng nằm gọn trong một Key. Tin vui là chỗ vênh thường theo vài kiểu quen thuộc, và đa số kiểu đó vẫn cho ra những bài mix được với nhau. Mới làm quen với Key thì đọc trước cách tìm Key của một bài nhạc.
Có khi hai bên giống nhau, chỉ ghi khác
Trước khi trách bộ dò, xem lại cách ghi. Cùng một Key có thể viết nhiều kiểu:
| Tên Key | Viết ngắn | Camelot |
|---|---|---|
| La thứ (A minor) | Am | 8A |
| Đô trưởng (C major) | C | 8B |
| Fa thăng thứ (F♯ minor) | F#m hoặc G♭m | 11A |
| Rê giáng trưởng (D♭ major) | Db hoặc C# | 3B |
Một số phần mềm còn dùng hệ số và chữ riêng, số không trùng với Camelot. Bài ghi "Am" ở chỗ này và "8A" ở chỗ kia không hề vênh nhau. Chọn một cách ghi cho cả thư viện rồi đổi phần còn lại theo. Vòng Camelot là cách ghi dễ dùng nhất khi mix.
Những lý do khiến kết quả dò Key khác nhau
Bài không lên dây chuẩn 440 Hz
Phần lớn nhạc hiện đại lên dây với nốt La là 440 Hz, nhưng bản thu cũ, bản live, bản rip từ đĩa than hay bài bị chỉnh cao độ lúc sản xuất có thể lệch một phần của nửa cung. Nếu lệch đúng vào giữa hai Key, bộ này làm tròn lên, bộ kia làm tròn xuống. Thế là ra hai Key cách nhau nửa cung, tức lệch +7 hoặc −7 trên vòng Camelot.
Bài đổi giọng giữa chừng
Nhiều bài nâng tông ở điệp khúc cuối, hoặc đổi Key giữa đoạn breakdown và đoạn drop. Bộ dò xét cả bài chọn Key chiếm nhiều nhất; bộ khác coi đoạn chính nặng hơn có thể chọn Key kia. Cả hai đều nói đúng một phần.
Quá ít hòa âm để dò
Bài trống, loop bộ gõ, bài minimal chỉ có một nốt bass thì bộ dò gần như không có gì để bám. Một nốt có thể thuộc cả chục Key, nên kết quả gần với đoán mò.
Nhầm trưởng và thứ tương đối
La thứ và Đô trưởng dùng đúng bảy nốt giống nhau. Khác nhau ở chỗ nốt nào nghe như "nhà". Bộ dò hay đảo hai Key này, trên vòng Camelot thấy ngay là cùng số khác chữ: 8A và 8B.
Nốt chủ mơ hồ
Có bài cứ lơ lửng ở nốt át thay vì nốt chủ, có bài lặp một vòng hợp âm không bao giờ về nhà, có bài dùng điệu thức không hẳn trưởng cũng không hẳn thứ. Bộ dò rơi lệch một ô trên vòng, ví dụ 8A và 9A.
Vênh kiểu nào mới đáng lo
| Hai kết quả | Quan hệ | Mix được không? |
|---|---|---|
| 8A và Am | Cùng Key, khác cách ghi | Được |
| 8A và 8B | Thứ và trưởng tương đối | Được, sắc thái đổi |
| 8A và 7A hoặc 9A | Hàng xóm, cách một quãng năm | Thường được |
| 8A và 11B | Cùng nốt chủ, thứ và trưởng | Tùy bài, kiểm bằng tai |
| 8A và 3A hoặc 1A | Cách nửa cung | Không, hay do lên dây lệch |
| 8A và Key khác hẳn | Khác Key | Không, một bên sai |
Ba dòng đầu chiếm phần lớn các ca vênh, và chúng vô hại: kết quả nào cũng mix được với gần như cùng một nhóm bài. Chỉ ba dòng sau mới đáng bỏ công.
Kiểm Key bằng tai trong một phút
- Bỏ qua intro. Tìm đoạn có bass và hợp âm ngân dài, loop bốn tới tám ô nhịp.
- Bấm thử nốt chủ. Trên đàn phím hay ứng dụng piano, bấm nốt chủ mà mỗi phần mềm gợi ý (La cho 8A, Đô cho 8B) cùng lúc với bài. Nốt nào nghe yên, như dấu chấm cuối câu, là nốt chủ.
- Phân biệt trưởng hay thứ. Bấm hợp âm thứ rồi hợp âm trưởng trên nốt chủ đó. Hợp âm nào hòa vào bài mà không chói là đúng.
- Hoặc thử kiểu DJ. Đeo tai nghe, chồng bài này với một bài bạn chắc chắn về Key, qua một đoạn có giai điệu, dài tám tới mười sáu ô nhịp. Nghe chua là một trong hai Key sai.
Khi nào nên kệ nó
Không phải chỗ vênh nào cũng cần sửa:
- Bài nặng trống, ít giai điệu thì gần như không chỏi với bài nào.
- Hàng xóm và họ hàng: hai kết quả nằm cạnh nhau trên vòng thì kết quả nào cũng mix được với bài kế tiếp.
- Chuyển bài nhanh, cắt qua breakdown hay cắt thẳng kèm hiệu ứng thì che được chút chỏi nhẹ.
Dành đôi tai cho bài có vocal và những đoạn chồng giai điệu dài, chỗ mà sai Key là cả sàn nghe ra.
Câu hỏi thường gặp
Phần mềm dò Key nào chính xác nhất?
Không phần mềm nào đúng 100%, vì nhạc thật không phải lúc nào cũng nằm gọn trong một Key rõ ràng. Hai phần mềm khác nhau cùng ra một kết quả là dấu hiệu tốt. Khi vênh, xem quan hệ trên vòng Camelot trước, rồi để tai quyết mấy bài thật sự đáng lo.
Vì sao phần mềm này ra 8A, phần mềm kia ra 8B?
8A là La thứ, 8B là Đô trưởng, hai Key dùng chung các nốt. Hai bộ dò chỉ vênh nhau ở chỗ nốt nào là "nhà", không vênh ở các nốt, nên bài vẫn mix được với cùng những bài hàng xóm.
Có nên sửa Key bằng tay không?
Chỉ với bài bạn chồng lâu, thường là bài có giai điệu hoặc vocal. Kiểm bằng tai, ghi kết quả vào tag theo cách ghi bạn đã chọn, còn bài trống và bài chuyển nhanh thì cứ để nguyên.
Đổi tốc độ có làm đổi Key của bài không?
Không bật Master Tempo (key lock) thì có. Tăng tốc khoảng 6% là bài cao lên khoảng nửa cung, tức nhảy 7 ô trên vòng Camelot. Bật Master Tempo thì Key giữ nguyên. Đọc thêm Master Tempo hoạt động thế nào.
Làm nhanh với Taxonomy DJ
Taxonomy DJ dò Key và Camelot, kèm BPM và độ to, cho cả thư viện, miễn phí, không giới hạn số bài. Ở tab Kho nhạc, bấm Thêm thư mục nhạc, chọn Phân tích sóng nhạc rồi bấm Quét. Mã Camelot tô màu theo vòng Camelot, nhìn là thấy Key nào họ hàng với Key nào.
Chọn bài kế tiếp: bấm chuột phải lên một bài ▸ Lọc hòa âm hợp. Danh sách chỉ còn bài cùng mã, lệch một số cùng chữ, hoặc cùng số khác chữ, nên dù bộ dò nhầm trưởng thứ hay lệch một ô, bạn vẫn có bài hợp để chơi.
Muốn thống nhất cách ghi, tab Tag có bước Đổi kiểu Key trong Nhóm hành động, đổi qua lại giữa mã Camelot (8A) và ký hiệu ngắn (Am), luôn xem trước rồi mới lưu. Đó là một phần của trình sửa tag hàng loạt (Premium).
Đọc tiếp: cách tìm Key của một bài nhạc và vòng Camelot là gì.