Vì sao BPM bị nhân đôi hoặc chia đôi
Bộ dò nhịp tìm nhịp nào lặp lại rõ nhất trong bài. Mà trong đa số bài nhạc không chỉ có một nhịp: kick, snare, hi-hat mỗi thứ lặp theo một tốc độ riêng, và các tốc độ đó thường gấp đôi hoặc bằng nửa nhau. Phần mềm buộc phải chọn một, và đôi khi chọn nhầm tầng.
Thế là bài dubstep 140 BPM hiện 70. Bài drum & bass 174 hiện 87. Bài ballad 68 hiện 136. Lần nào phần mềm cũng nghe đúng nhịp, chỉ đếm ở tốc độ khác.
Vì vậy người ta gọi đây là lỗi quãng tám: con số lệch đúng ×2 hoặc ÷2, không bao giờ lệch lung tung. Nếu BPM sai gấp đôi, phách vẫn khớp nhau, chỉ là cách một phách khớp một lần.
Half-time và double-time là gì
Half-time và double-time nói về cảm giác của bài, không phải tốc độ thật.
- Half-time (nhịp nửa): trống chơi như thể tốc độ chỉ bằng một nửa. Kiểu half-time phổ biến là snare đánh một lần mỗi ô nhịp, ở phách 3, thay vì phách 2 và 4. Bài dubstep 140 BPM chơi kiểu này nghe như 70.
- Double-time (nhịp đôi): trống hoặc hi-hat chạy nhanh gấp đôi nhịp chính. Bài hip hop 90 BPM có hi-hat dồn dập nghe như 180.
Người nghe tự chọn một tầng mà không cần nghĩ, thường là tầng mình gật đầu theo. Phần mềm thì không gật đầu. Nó thấy hai nhịp mạnh ngang nhau và phải đoán bạn muốn cái nào.
Còn chuyện quy ước nữa. DJ drum & bass nói 174 chứ không nói 87, dù bassline hay đi ở nửa tốc độ. Dubstep và trap thường ghi 140 chứ không ghi 70. BPM "đúng" một phần là thỏa thuận chung của từng dòng nhạc.
Thể loại hay bị dính nhất
| Thể loại | BPM thường gặp | Số sai hay gặp | Vì sao |
|---|---|---|---|
| Drum & bass | khoảng 170–176 | khoảng 85–88 | Bassline, pad đi nửa tốc độ |
| Dubstep | khoảng 140 | 70 | Snare ở phách 3, cảm giác nhịp nửa |
| Trap | khoảng 130–150 | 65–75 | Hi-hat rải nhanh trên snare chậm |
| Hip hop | khoảng 80–100 | 160–200 | Hi-hat dày bị đếm thành phách |
| Ballad, nhạc chậm | khoảng 60–90 | 120–180 | Ít tiếng gõ rõ, máy nghiêng về số nhanh |
| House, techno | khoảng 120–135 | Hiếm khi sai | Phách nào cũng có kick |
Nhạc bốn phách đều, phách nào cũng có kick, là ca dễ. Rắc rối bắt đầu khi kick và snare chừa khoảng trống và hi-hat lấp vào đó.
Cách nhận ra BPM đang sai
Không cần nghe lại từng bài. Để ý mấy dấu hiệu sau:
- Con số không hợp thể loại. Dubstep 70 hay drum & bass 87 gần như chắc chắn là một nửa số thật.
- Lạc loài trong thư mục. Hai mươi bài 172–176 mà có một bài 86 thì bài đó bị đếm nửa tốc độ.
- Đúng bằng nửa hoặc gấp đôi bài bên cạnh. 69,9 cạnh 139,8 là cùng một tốc độ, không phải hai.
- Gõ theo nhịp. Với house, techno thì gõ theo từng cú kick. Với nhạc breakbeat thì gõ sao cho snare rơi vào lần gõ thứ hai và thứ tư. Số gõ ra gấp đôi hay bằng nửa số máy dò thì tin tay mình.
- Lưới nhịp thưa hoặc dày bất thường. Vạch lưới cách một kick mới có một vạch là đang đếm nửa; vạch chen giữa hai kick là đang đếm đôi.
Cách gõ nhịp và đọc tốc độ có ở bài cách tìm BPM của một bài nhạc.
Cách sửa BPM bị nhân đôi, chia đôi
- Chốt một quy ước cho mỗi thể loại và giữ nguyên. Ví dụ: drum & bass ở mức 170 mấy, dubstep và trap 140, hip hop 80–100. Ghi lại để cả thư viện thống nhất.
- Chỉnh dải BPM trong phần cài đặt phân tích. Phần lớn phần mềm DJ cho chọn dải kiểu 78–155 hay 88–175. Mọi kết quả được gấp vào dải đó, nên bài drum & bass ra 174 thay vì 87. Mỗi dải phủ khoảng một quãng tám, nên chọn dải hợp với phần lớn nhạc bạn chơi.
- Sửa tay vài bài lẻ. Phần lớn phần mềm DJ có nút nhân đôi hoặc chia đôi BPM trong phần chỉnh BPM hay lưới nhịp. Thường chỉ một lần bấm.
- Ghi BPM đã sửa vào tag. Con số đúng sẽ đi theo file sang mọi phần mềm, mọi ổ USB.
- Đừng tin số BPM trong tên file tải về. Chữ "70" trong tên file có khi chỉ là lỗi quãng tám của người khác, bị chép theo.
Ảnh hưởng tới sync và việc xếp set
Sai quãng tám không chỉ là con số xấu. Nó làm hỏng mấy thứ bạn dựa vào khi chơi:
- Sync: có phần mềm tự nhân đôi bài 70 để khớp bài 140, có phần mềm cố đổi tốc độ một khoảng rất lớn, có phần mềm từ chối luôn. Bạn chỉ biết là loại nào khi đang mix.
- Loop và nhảy phách: lưới nhịp nửa thì loop "4 phách" thực ra dài 8 phách, nhảy phách rơi sai chỗ.
- Sắp xếp và lọc: bài dubstep ghi 70 nằm cạnh hip hop chậm thay vì cạnh mấy bài 140 khác, lọc "138–142" không bao giờ thấy nó.
- Đếm câu nhạc: vạch ô nhịp trôi dần, drop và breakdown không rơi đúng chỗ lưới chỉ.
Sửa lỗi quãng tám trước buổi diễn mất vài phút. Phát hiện ra giữa set thì mất một đoạn chuyển bài.
Câu hỏi thường gặp
70 BPM có giống 140 BPM không?
Về mặt mix thì có. Phách của bài 70 và bài 140 khớp nhau hoàn toàn, cứ một phách bài chậm ứng với hai phách bài nhanh. Khác nhau ở quy ước: dubstep và trap thường ghi 140, hip hop chậm và ballad ghi 60–90.
Vì sao drum & bass hiện 87 BPM?
Vì bassline và pad thường đi ở nửa tốc độ, và bộ dò đặt dải kiểu 78–155 buộc phải gấp 174 xuống cho lọt dải. Chọn dải lên tới gần 180 là drum & bass hiện đúng lại.
Mix bài 70 BPM với bài 140 BPM được không?
Được, đây là mẹo quen thuộc. Coi bài chậm như chạy gấp đôi, trong đầu hoặc trên phần mềm, là phách khớp nhau. Cách này hợp nhất với các dòng nhịp nửa, ví dụ đưa một beat hip hop 85 vào drum & bass 170.
Có phải phân tích lại cả thư viện để sửa không?
Thường là không. Lỗi quãng tám lệch đúng ×2 hoặc ÷2, nên đổi dải BPM là gấp lại được mọi con số mà không phải phân tích lại âm thanh. Chỉ những bài sai kiểu khác, như đổi tốc độ giữa bài, mới cần xem kỹ.
Làm nhanh với Taxonomy DJ
Taxonomy DJ dò BPM, Key và Camelot cho cả thư viện, miễn phí, không giới hạn số bài. Ở tab Kho nhạc, bấm Thêm thư mục nhạc, chọn Phân tích sóng nhạc rồi bấm Quét.
Muốn sửa lỗi quãng tám cho cả thư viện một lần, mở Cài đặt ▸ Phân tích ▸ Dải BPM và chọn một trong năm dải: 58–115, 68–135, 78–155 (mặc định), 88–175 hoặc 98–195 BPM. Mọi BPM đã lưu được gấp lại vào dải mới ngay, không cần phân tích lại. Nhạc chậm hợp dải 58–115; drum & bass hợp dải 88–175 hoặc 98–195.
Khi mọi bài đã nằm chung một dải, bấm chuột phải lên một bài ▸ Lọc BPM ±3 sẽ ra đúng những bài gần nhịp thật. Muốn ghi BPM đã sửa vào tag cho phần mềm DJ khác đọc, dùng trình sửa tag hàng loạt (Premium).
Đọc tiếp: cách tìm BPM của một bài nhạc và đổi tốc độ mà không đổi Key.