Trả lời nhanh
Bitrate ghi trong header không chứng minh được gì. Hãy xem ảnh phổ ở đoạn dày nhất của bài:
- Âm thanh lên tới khoảng 20 kHz, mép trên gọn: rất có thể là 320 thật.
- Một bức tường phẳng ở khoảng 16–17 kHz chạy suốt bài: nguồn gốc chỉ cỡ 128 kbps.
- Tường ở khoảng 18–19 kHz: nguồn gốc cỡ 192 kbps.
Dung lượng và con số bitrate của bản 320 thật với bản giả giống hệt nhau. Vì vậy rất nhiều file giả nằm trong thư viện DJ nhiều năm mà không ai để ý.
Bitrate của MP3 là gì
Bitrate là lượng dữ liệu bộ mã hóa được dùng cho mỗi giây âm thanh, tính bằng kilobit mỗi giây (kbps). MP3 cao nhất là 320 kbps. Càng ít bit, bộ mã hóa càng phải bỏ bớt nhiều, và thứ bị bỏ đầu tiên là phần cao nhất của dải tần: tai khó nghe nhất mà lại tốn chỗ nhất.
Nên mỗi mức bitrate thường để lại một "trần" riêng trên ảnh phổ:
| Bitrate | Ảnh phổ thường bị cắt ở | Dung lượng bài 6 phút |
|---|---|---|
| 128 kbps | khoảng 16–17 kHz | khoảng 5,8 MB |
| 192 kbps | khoảng 18–19 kHz | khoảng 8,6 MB |
| 256 kbps | khoảng 19–20 kHz | khoảng 11,5 MB |
| 320 kbps | khoảng 20 kHz | khoảng 14,4 MB |
Con số xê dịch theo bộ mã hóa và cách cài đặt, nên hãy coi đó là khoảng, không phải vạch chính xác.
Vì sao file "320" có thể chỉ là 128
Chuyển MP3 lên bitrate cao hơn không lấy lại được gì. Bộ mã hóa nhận phần còn sót sau lần nén đầu rồi dùng nhiều bit hơn để mô tả nó, kể cả khoảng trống nơi dải cao từng nằm. Kết quả là header ghi 320 kbps, dung lượng đúng cỡ 320 kbps, còn phần nhạc chỉ đáng 128 kbps.
Chuyện này phổ biến hơn bạn nghĩ:
- Trang tải nhạc, nhóm chia sẻ chuyển định dạng cho file trông "xịn".
- Tiếng tách từ video hay nền tảng nghe nhạc thường đã bị nén ở mức thấp hơn trước khi được lưu thành MP3.
- Bản edit, bootleg được làm từ một bản bitrate thấp rồi xuất ra 320.
- File cũ qua tay nhiều người, mỗi người nén lại một lần.
Mỗi lần nén lại từ MP3 sang MP3 còn thêm chút hư hại, nên bản 320 giả có khi nghe còn tệ hơn bản 128 mà nó được làm ra.
Dấu hiệu trên ảnh phổ
Mở file bằng phần mềm nào có ảnh phổ, nhảy tới đoạn drop hoặc điệp khúc dày nhất. Intro và đoạn break thường ít âm cao, không chứng minh được gì.
- Bức tường phẳng suốt bài. Âm thanh dừng ở cùng một độ cao từ đầu tới cuối, như bị cắt bằng thước. Độ cao đó là dấu vân tay của bitrate gốc; đem so với bảng ở trên.
- Dải trên khoảng 16 kHz lốm đốm. Bitrate thấp hay để lại dải cao chập chờn: từng mảng hiện rồi mất, không thành một lớp liền.
- Mép sắc chứ không dốc thoải. Bản master tự nhiên yếu dần khi lên cao. Vết cắt của bộ mã hóa thì đột ngột, từ sáng sang đen chỉ trong vài trăm hertz.
- Mọi thứ khác đều bình thường. Bass, mid, độ to không đổi gì, nên tai rất dễ bỏ qua.
Đọc thêm cách xem ảnh trong cách đọc ảnh phổ.
Nghe bằng tai có nhận ra không
Đôi khi. Có tai nghe tốt và một bản chắc chắn là thật để so, bạn thường nghe ra nguồn 128 qua hi-hat và cymbal: tiếng xì xèo như nước, đuôi reverb sạn và hơi kim loại. Pad stereo rộng có thể bị nhòe.
Nhưng nghe bằng tai có giới hạn. Nhiều người trưởng thành vốn không còn nghe rõ trên 16 kHz, nên bạn đang nghe tác dụng phụ chứ không phải nghe dải bị mất. Tai mỏi, phòng ồn, loa nhỏ che nốt phần còn lại. Lên dàn lớn ở club thì phần treble đục sẽ lộ, mà thường lộ đúng giữa set. Dùng tai để xác nhận, dùng ảnh phổ để quyết định.
CBR và VBR trong hai phút
- CBR (bitrate cố định) dùng cùng số bit cho mọi giây. File "320 CBR" là 320 kbps từ giây đầu tới giây cuối.
- VBR (bitrate thay đổi) dùng nhiều bit cho đoạn phức tạp, ít bit cho đoạn đơn giản. Thông tin file hiện con số trung bình, ở mức chất lượng cao nhất thường rơi vào khoảng 220–260 kbps.
File VBR ghi 245 kbps không phải file kém; ở mức cài đặt cao nhất, nó thường ngang 320 CBR. Chế độ nào cũng không nói gì về nguồn: file VBR làm từ MP3 128 kbps vẫn là hàng giả. Cách kiểm cho cả hai giống nhau: tìm mốc cắt.
Không phải file nào cũng ghi CBR hay VBR trong header, nên phần mềm có thể không hiện mục này.
Câu hỏi thường gặp
MP3 320 kbps có đủ để chơi ở club không?
Bản thật thì đủ. Trên dàn lớn, rất ít người phân biệt được MP3 320 nén tốt với bản lossless gốc. Rủi ro thật nằm ở bản 320 giả, không phải ở định dạng. Muốn chọn định dạng, xem MP3 320, FLAC hay WAV cho DJ.
File nặng hơn có nghĩa là chất lượng tốt hơn?
Không. Dung lượng MP3 chỉ phụ thuộc mức bitrate và độ dài bài. MP3 320 kbps dài 6 phút nặng khoảng 14 MB, dù nó được nén từ bản master phòng thu hay từ một bản 128 kbps.
Có cách nào sửa bản 320 giả không?
Không. Dải cao đã mất là mất, nén lại lần nữa chỉ thêm hư hại. Hãy tìm nguồn tốt hơn, như cửa hàng hay label bạn đã mua, và tạm để file giả ra khỏi thư mục chơi chính cho tới khi có bản thay.
Kiểm FLAC có khác không?
Cách làm giống nhau: tìm mốc cắt trên ảnh phổ. Khác ở chỗ file lossless phải lên gần sát trần dải tần của nó. Xem cách nhận ra FLAC giả.
Làm nhanh với Taxonomy DJ
Soi chất lượng file trong Taxonomy DJ đo mốc cắt giúp bạn:
- Kéo file MP3 vào tab Soi File, hoặc bấm Chọn file trên máy. Kéo cả loạt cũng được, và không có gì bị thêm vào thư viện.
- Chọn một file. Mục Nhận định chất lượng ghi trần tần số và chất lượng gốc ước lượng: khoảng 128 kbps, khoảng 192 kbps, khoảng 320 kbps hay lossless.
- File khai 320 kbps mà trần tần số thấp rõ rệt nhận một dòng đỏ Buff sóng ảo. File lưng chừng vẫn hiện trần tần số và chất lượng gốc ước lượng để bạn tự cân nhắc.
- Ảnh phổ cả bài nằm ngay bên dưới. Bấm nút phóng to để soi kỹ vùng trên 15 kHz.
- Thẻ Âm thanh cho biết mã hóa, kèm kiểu bitrate (CBR hay VBR) khi header của file có ghi.
Miễn phí ở mọi gói. Ở tab Kho nhạc, cột Kbps hiện bitrate khai báo của từng bài, để bạn nắm cả thư viện trước khi soi từng file.
Đọc tiếp: cách nhận ra WAV 24-bit giả và sample rate và bit depth cho DJ.