Tag ID3 là gì
Một file MP3 có hai phần: phần nhạc, và một khối nhỏ chứa chữ, hình mô tả bài nhạc đó. Khối đó là tag ID3. Nó giữ tên bài (Title), nghệ sĩ (Artist), album, thể loại (Genre), BPM, Key, ghi chú (Comment), ảnh bìa và vài chục trường khác.
Tag không phải tên file. Bạn đổi "track_01.mp3" thành tên gì đi nữa thì Title bên trong vẫn y nguyên. Vì thế một thư mục trông rất gọn trong trình quản lý file vẫn có thể hiện ra toàn "Unknown artist" trong phần mềm DJ, vì phần mềm DJ đọc tag chứ không đọc tên file.
Thêm một điều nên biết: đa số phần mềm DJ chỉ đọc tag một lần lúc bạn nhập bài, rồi giữ bản sao trong cơ sở dữ liệu riêng. Sau đó bạn sửa tag bằng chương trình khác thì phần mềm DJ có thể vẫn hiện giá trị cũ, cho tới khi bạn bảo nó đọc lại file.
ID3v1, v2.3 và v2.4 khác nhau thế nào
ID3 đã qua nhiều phiên bản. Bạn sẽ gặp ba bản sau:
| Phiên bản | Nằm ở đâu trong file | Chữ | Thực tế |
|---|---|---|---|
| ID3v1 | 128 byte cuối file | Chỉ chữ Latin phương Tây, không có dấu tiếng Việt, 30 ký tự mỗi trường | Rất cũ, không có BPM, Key hay ảnh bìa |
| ID3v2.3 | Đầu file | Có Unicode (UTF-16) | Bản được đọc rộng nhất, cả phần mềm lẫn máy DJ |
| ID3v2.4 | Đầu file | Thêm UTF-8 và nhiều giá trị trong một trường | Mới và gọn hơn, nhưng vài thiết bị cũ đọc chưa tốt |
Một file MP3 có thể mang cùng lúc cả thẻ ID3v1 lẫn ID3v2, có file còn kèm thêm một thẻ APE cũ ở cuối. Mỗi chương trình chọn đọc thẻ nó thích, và đó là gốc của rất nhiều lần "sao bài này ở chỗ kia lại hiện tên khác".
Chưa biết chọn gì thì ID3v2.3 là lựa chọn an toàn: gần như mọi thứ đều đọc được. Chọn bản nào thì giữ cho cả thư viện cùng một bản.
Những trường tag DJ thật sự dùng
ID3v2 lưu mỗi trường trong một "khung" có mã bốn chữ cái. Bạn không bao giờ phải gõ các mã này, nhưng biết chúng sẽ dễ dò lỗi khi hai chương trình hiện khác nhau:
| Trường | Khung ID3 | Nên ghi gì |
|---|---|---|
| Title | TIT2 | Tên bài, kèm bản mix trong ngoặc, ví dụ (Extended Mix) |
| Artist | TPE1 | Mỗi nghệ sĩ một cách viết duy nhất |
| BPM | TBPM | Số nguyên, ví dụ 128 |
| Key | TKEY | Một kiểu ghi cho cả thư viện, ví dụ 8A hoặc Am |
| Genre | TCON | Ngắn, thống nhất, hoặc theo cách chia của riêng bạn |
| Comment | COMM | Ghi chú cho chính bạn: năng lượng, vai trò trong set, có vocal hay không |
| Ảnh bìa | APIC | Ảnh vuông, thường rộng khoảng 500 tới 1.000 điểm ảnh |
| Remixer, Label, Year | TPE4, TPUB, TDRC | Tiện để lọc và ghi công cho bài |
Có hai chỗ hay làm người ta vấp. Chuẩn ID3 quy định BPM là số nguyên, nên giá trị như 127,98 có thể bị chương trình này đọc khác chương trình kia, hoặc bị làm tròn. Còn Key thì không có kiểu ghi chung: chỗ ghi "Am", chỗ ghi "A minor", chỗ ghi "8A". Chọn một kiểu rồi đổi cả thư viện về kiểu đó. Chưa biết chọn kiểu nào thì đọc vòng Camelot là gì.
Tag ở FLAC, WAV, AIFF khác MP3 ra sao
Cái tên "ID3" là của MP3, nhưng định dạng nào cũng có tag theo cùng một ý. Chỉ là mỗi định dạng cất tag theo cách riêng:
- FLAC dùng Vorbis comment: các cặp đơn giản kiểu TITLE=…, ARTIST=…, luôn là UTF-8 nên chữ có dấu hiếm khi lỗi. Tên trường đặt tự do, nên Key thường nằm ở INITIALKEY nhưng có file lại ghi KEY. Ảnh bìa nằm trong một khối hình riêng.
- AIFF chứa tag ID3 ngay trong file, nên gần như giống hệt MP3. Đó là một lý do nhiều DJ muốn file lossless mà tag ổn định chọn AIFF.
- WAV là định dạng rắc rối nhất. Nó có thể mang danh sách INFO kiểu cũ chỉ có vài trường, mang tag ID3, mang cả hai, hoặc chẳng có gì. Mỗi chương trình hỗ trợ một kiểu, nên file WAV hiện đẹp ở chỗ này có thể trống Title ở chỗ khác.
Nếu đang cân nhắc chọn định dạng, MP3, FLAC hay WAV nói về phần âm thanh. Riêng chuyện tag: MP3, AIFF và FLAC đáng tin, WAV thì hên xui.
Lỗi tag hay gặp
Thư mục nhạc tải về nào cũng có vài lỗi sau:
- Tag trống. Tên bài chỉ nằm ở tên file, nên phần mềm DJ hiện bài là "track_final (1)".
- Nghệ sĩ và tên bài dồn vào một trường. "Nghệ sĩ - Tên bài" nhét hết vào Title, còn Artist để trống.
- Tiếng Việt bị lỗi bảng mã. Chữ kiểu "Tình yêu" nghĩa là tag được ghi bằng bảng mã này nhưng đọc bằng bảng mã khác. Thủ phạm thường là thẻ ID3v1 cũ, hoặc chương trình lưu tag bằng bảng mã cũ không phải Unicode.
- Mỗi phần mềm hiện một kiểu. Chỗ đọc ID3v2, chỗ đọc thẻ ID3v1 hay APE còn sót, chỗ lại đọc danh sách INFO của WAV. Sửa một thẻ thì các thẻ kia vẫn giữ chữ cũ.
- Genre hiện thành con số. Giá trị kiểu "(13)" là cách tham chiếu cũ tới bảng thể loại cố định của ID3v1, có phần mềm không dịch ra chữ.
- Comment đầy quảng cáo. Địa chỉ website, số điện thoại do người chia sẻ file để lại.
- Ảnh bìa quá nặng. Mỗi file nhét một ảnh vài MB làm thư viện phình to và có thể làm vài máy phát chậm đi.
Phần lớn các lỗi trên chung một cách chữa: ghi lại tag cho sạch, bằng Unicode, mọi file cùng một phiên bản và cùng một kiểu ghi.
Vì sao tag sạch quan trọng khi chơi
Ở nhà, tag lộn xộn chỉ gây khó chịu. Trên booth, nó làm hỏng một cú chuyển bài. Bạn có chừng 30 giây để tìm bài kế, và bạn tìm bằng cách gõ vài chữ của tên bài hay tên nghệ sĩ. Title trống hoặc viết sai thì coi như bài đó không tồn tại.
Trên máy DJ đọc từ USB, bạn cũng duyệt và sắp xếp theo tag: theo BPM, theo Key, theo nghệ sĩ. Thiếu BPM là bài tụt xuống cuối danh sách. Màn hình nhỏ, nên Title nhồi thêm "(Official Audio) www.site.com" sẽ bị cắt mất đúng phần bạn cần đọc. Ảnh bìa giúp nhiều hơn bạn nghĩ: lúc gấp, mắt nhận ra một hình ảnh nhanh hơn đọc một dòng chữ.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng ID3v2.3 hay ID3v2.4?
ID3v2.3 nếu bạn muốn chạy được ở nhiều nơi nhất, nhất là máy DJ đời cũ. ID3v2.4 cũng ổn nếu mọi chương trình bạn dùng đều đọc được. Tệ nhất là thư viện trộn lẫn cả hai, nên chọn một bản và giữ nguyên.
Tag ID3 có ảnh hưởng chất lượng âm thanh không?
Không. Tag nằm ở một khối riêng trong file và không đụng tới phần nhạc. Sửa tag làm dung lượng file đổi chút ít, chủ yếu do ảnh bìa, nhưng tiếng vẫn y nguyên.
Vì sao tag tiếng Việt bị lỗi font?
Tag được lưu bằng bảng mã này nhưng đang được đọc bằng bảng mã khác, thường là thẻ ID3v1 cũ hoặc chương trình không lưu bằng Unicode. Gõ lại hoặc ghi lại trường đó bằng phần mềm sửa tag hỗ trợ Unicode, và xóa thẻ cũ trên file còn giữ chữ lỗi.
Đổi tên file có làm đổi tag không?
Không. Tên file và tag là hai thứ riêng. Muốn hai bên khớp nhau thì đổi tên file theo tag, hoặc điền tag từ tên file, bằng công cụ sửa hàng loạt thay vì làm tay.
Làm nhanh với Taxonomy DJ
Sửa tag hàng loạt trong Taxonomy DJ sửa tag cho cả thư mục một lần:
- Kéo thư mục vào tab Tag, hoặc bấm Duyệt thư mục trên máy hay Chọn thư mục trong thư viện.
- Chọn một hay nhiều bài, sửa bất kỳ trường nào trong 30 trường (Title, Artist, Key, BPM, Genre, Comment, Remixer, Label…) ở panel bên trái rồi bấm Lưu. Bấm chuột phải vào ảnh bìa để đặt hoặc xóa ảnh cho mọi bài đang chọn.
- Dọn lớn hơn thì bấm Nhóm hành động ▸ Nhóm mới và thêm các bước như Dọn chữ (xóa đường link, tên website, số điện thoại), Làm tròn BPM, Đổi kiểu Key giữa 8A và Am, hay Đặt tag. Bấm Áp dụng nhóm ▾ rồi xem bảng trước và sau. Chưa xác nhận thì chưa ghi gì vào file.
Ứng dụng làm việc với MP3, WAV, FLAC và AIFF. Tag được ghi bằng Unicode, file giữ nguyên phiên bản ID3 (v2.3 vẫn là v2.3), và nếu file MP3 còn mang thẻ APE cũ thì các trường tương ứng trong đó cũng được cập nhật theo, để phần mềm khác thôi hiện chữ cũ. Tab Tag có trong gói Premium; dò BPM, Key ở tab Kho nhạc thì miễn phí ở mọi gói.
Đọc tiếp: cách sửa tag MP3, FLAC hàng loạt và phần mềm sửa tag MP3 hàng loạt dễ dùng.